नेपालका सन्थाल समुदायको ऐतिहासिक पीडा, विस्थापन र न्यायको खोजी
झापा — नेपालका आदिवासी समुदायमध्ये आफ्नो मौलिक भाषा, संस्कृति र परम्परा बोकेको सन्थाल समुदायले आफ्नो ऐतिहासिक अनुभव, सम्भावित विस्थापन र पहिचानसँग जोडिएका विषयमा राज्यस्तरीय अध्ययन तथा न्यायको माग गरेको छ।
झापा, मोरङ र सुनसरीका विभिन्न क्षेत्रमा पुस्तौँदेखि बसोबास गर्दै आएको सन्थाल समुदाय अहिले जनसङ्ख्या, भाषा, संस्कृति तथा भूमि अधिकारसँग सम्बन्धित चुनौतीहरूको सामना गरिरहेको समुदायका अगुवाहरूको भनाइ छ।
समुदायका ज्येष्ठ नागरिक तथा स्थानीय कथनअनुसार वि.सं. २०१७ सालपछि नेपालमा लागू भएका भूमिसुधार, पुनर्वास तथा तराई बसाइँसराइसम्बन्धी कार्यक्रमले पूर्वी तराईका स्थानीय समुदायहरूमा सामाजिक र संरचनात्मक असर पारेको थियो। विशेषगरी सन्थाल समुदायले त्यस अवधिमा आफ्नो पुर्ख्यौली बसोबास र सामाजिक सुरक्षामाथि ठुलो दबाब महसुस गरेको दाबी गरिएको छ।
स्थानीय स्मृतिहरूमा मोरङका इटहरा, कोयलिडाँगी, डाम्राभिट्टा लगायतका क्षेत्रबाट केही परिवारहरू नेपालबाट भारतका सीमावर्ती क्षेत्रतर्फ बसाइँ सरेको चर्चा रहे पनि, यस विषयमा आधिकारिक अध्ययन वा राज्यस्तरीय अभिलेख पर्याप्त रूपमा सार्वजनिक नभएको समुदायको गुनासो छ।
समुदायका प्रतिनिधिहरूका अनुसार विगतमा भाषागत अवरोध, प्रशासनिक पहुँचको कमी तथा कमजोर आर्थिक अवस्थाका कारण धेरै सन्थाल परिवारलाई आफ्नो अधिकार स्थापित गर्न कठिनाइ भएको थियो।
सन्थाल समुदायसँग सम्बन्धित मुद्दाहरू राष्ट्रिय बहसमा कम आएको भन्दै समुदायका अगुवाहरूले ऐतिहासिक अनुभव र वर्तमान अवस्थाबारे गम्भीर अध्ययन हुनुपर्ने माग गरेका छन्।
समुदायले अघि सारेका मुख्य मागहरू:
विगतमा भएका सम्भावित विभेद, विस्थापन तथा अधिकारसम्बन्धी विषयमा स्वतन्त्र अध्ययन गरिनुपर्ने।
प्रभावित क्षेत्रका ज्येष्ठ नागरिक र समुदायका प्रतिनिधिहरूसँग राज्यले सार्वजनिक सुनुवाइ गर्नुपर्ने।
सन्थाल भाषा, संस्कृति र भूमि अधिकार संरक्षणका लागि विशेष नीति निर्माण गरिनुपर्ने।
शिक्षा, सञ्चार र इतिहास लेखनमा सन्थाल समुदायको योगदानलाई समावेश गरिनुपर्ने।
विगतका संरचनात्मक अन्यायबारे संवाद, मेलमिलाप र सम्मानको वातावरण निर्माण गरिनुपर्ने।
“कुनै समुदाय अचानक लोपोन्मुख वा सीमान्तकृत हुँदैन, त्यसका पछाडि सामाजिक, ऐतिहासिक र नीतिगत कारणहरू हुन सक्छन्,” भन्दै समुदायका प्रतिनिधिहरूले अब तथ्य खोजी, अध्ययन र संवाद आवश्यक रहेको बताएका छन्।
लेखक/विचार प्रस्तुतकर्ता: राइसिन हेम्ब्रम
खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
प्रतिकृयाहरू (0)
तपाईंले प्रतिकृया दिन लगइन गर्नुपर्छ।
लगइन गर्नुहोस्